แม่นางกวัก วัดวิมุติธรรม จ.นคราชสีมา จัดสร้าง : Yiwa Amulet

แม่นางกวัก
วัดวิมุติธรรม จ.นคราชสีมา
ขนาด ตั้งโต๊ะ 2.5 นิ้ว
ขนาดบูชาตั้งหน้ารถ 6 นิ้ว
ขนาดบูชาองค์ใหญ่ 12 นิ้ว กับ 18 นิ้ว
ประติมากร : นันกร ไตรวิชกุล
ดูแลการผลิต : โรงหล่อระลึก
จัดสร้าง : Yiwa Amulet ยิหวา อมูเลท
ประวัติความเชื่อ ‘นางกวัก’ และการปรากฏครั้งแรก
ความเชื่อเรื่อง “นางกวัก” เป็นคติชนของไทยที่สืบทอดกันมายาวนาน โดยถือเป็นเทพีแห่งโชคลาภและการค้าขาย ซึ่งที่มาที่ไปมีความคลุมเครือและมีหลายตำนาน แต่สามารถสรุปข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการปรากฏครั้งแรกและพัฒนาการความเชื่อได้ดังนี้:
จุดเริ่มต้นคติชนเดิม
ความเชื่อดั้งเดิม: คติการนับถือนางกวักแต่ดั้งเดิม คาดว่ามาจากการนับถือ “ผีบรรพชน” หรือ “ผีผู้หญิง” ของกลุ่มชนที่ใช้ภาษาไท โดยเชื่อว่าเป็นสตรีไทคนแรก ๆ ที่มีความสามารถในการ ทอผ้า จนสามารถนำมาแลกเปลี่ยนสินค้าและสร้างรายได้ได้
การละเล่นนางกวัก: คติความเชื่อนี้ยังตกทอดในกลุ่มชาวไทบางกลุ่ม เช่น ชาวไทพวน ยังมีการละเล่นที่เรียกว่า “นางกวัก” โดยใช้ “กวัก” (อุปกรณ์ปั่นด้าย) เพื่อเชิญผีบรรพชนมาลงทรง เพื่อเยี่ยมเยียนลูกหลาน
การปรากฏเป็นรูปเคารพครั้งแรก
ยุคสมัยอยุธยา: การหล่อหรือปั้นรูปนางกวักในลักษณะที่เราคุ้นเคย (หญิงนั่งคุกเข่าในท่าเทพธิดา ยกมือขวากวัก) ปรากฏขึ้นครั้งแรกราว ยุคกรุงศรีอยุธยา โดยมักพบเป็นขนาดบูชา สร้างจากเนื้อโลหะ ดินเผา หรือสลักจากไม้
ยุครัตนโกสินทร์: คติการนับถือนางกวักปรากฏชัดเจนขึ้นในช่วงสมัยรัชกาลที่ 4 และรัชกาลที่ 5 ซึ่งเป็นช่วงที่เศรษฐกิจสยามเฟื่องฟู มีการขยายตัวของกิจการร้านค้าในพระนครและหัวเมืองใหญ่ ทำให้ความเชื่อเรื่องเทพีที่ช่วยเรียกลูกค้าเข้ามาอุดหนุนได้รับความนิยมอย่างมาก
ตำนานที่ได้รับความนิยมในปัจจุบัน
ตำนานในสมัยพุทธกาล (ตำนานสุภาวดี):
เป็นเรื่องเล่าที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย กล่าวว่านางกวักมีชื่อจริงว่า “สุภาวดี” เป็นบุตรสาวของสุจิตตพราหมณ์ ซึ่งเป็นพ่อค้า
สุภาวดีได้มีโอกาสฟังธรรมและได้รับพรจากพระอรหันต์สำคัญ 2 รูป คือ พระกุมารกัสสปเถระ และ พระสิวลีเถระ (ซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็นผู้มีลาภมาก)
ด้วยบุญบารมีและพรที่ได้รับ ทำให้เมื่อนางติดตามบิดามารดาไปค้าขายที่ใด ก็ค้าขายได้คล่องจนร่ำรวยเป็นเศรษฐี พรที่ทำให้คนรักคนเมตตาและค้าขายดีนี้เอง ที่เชื่อกันว่าทำให้นางมีฤทธิ์ “กวัก” โชคลาภเข้ามา
ตำนานปู่เจ้าเขาเขียว:
เป็นอีกตำนานหนึ่งที่กล่าวว่า นางกวักเป็นธิดาของ “ปู่เจ้าเขาเขียว” (ซึ่งเป็นที่นับถือในความเชื่อท้องถิ่น) และมีเรื่องราวเกี่ยวข้องกับการช่วยธิดาของพญายักษ์กกขนาก
เมื่อธิดาของปู่เจ้าเขาเขียวมาอยู่ด้วย ชาวบ้านที่เคยรังเกียจก็กลับใจมารักเอ็นดู และนำของกำนัลมาให้อย่างไม่ขาดสาย จึงเป็นที่มาของการเรียกว่า “แม่นางกวัก”
โดยสรุปแล้ว แม้ว่าตำนานในสมัยพุทธกาลและตำนานปู่เจ้าเขาเขียวจะเป็นเรื่องเล่าที่ถูกแต่งขึ้นในชั้นหลังเพื่ออธิบายเหตุผลของการบูชา แต่หลักฐานทางวัตถุของการสร้าง “รูปปั้นนางกวัก” ในลักษณะเทพีแห่งโชคลาภปรากฏขึ้นอย่างชัดเจนตั้งแต่ สมัยอยุธยา เป็นต้นมา
#ขวัญพระเครื่อง
#ขวัญธานันท์พระเครื่อง